Co zrobić, aby zatrudnić kierowcę spoza Unii Europejskiej?

17.11.2022

Według alarmujących analiz ekspertów rynku transportowego, obecnie na polskim rynku brakuje ponad 100 tysięcy zawodowych kierowców. Stanowi to jednocześnie ¼ całego zapotrzebowania na specjalistów na starym kontynencie. Z tego względu, branża TSL coraz częściej sięga po zasoby spoza obszaru Unii Europejskiej, co wiąże się ze spełnianiem odpowiednich procedur zatrudniania. O jakich procedurach tu mowa?

Zezwolenie na pobyt czasowy i pracę

W obliczu tych niedoborów, firmy świadczące przewozy międzynarodowe szukają kadr pracowniczych spoza terenu Wspólnoty Europejskiej. Jednak by tego typu pracownik miał szansę rozpocząć pracę na terenie Polski, muszą zostać spełnione odpowiednie warunki – przede wszystkim osoba starająca się o legalne zatrudnienie musi wystąpić o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę.

Przyszły pracownik składa wniosek o wydanie pozwolenia na pobyt czasowy i pracę do właściwego urzędu wojewódzkiego.

Występując z wnioskiem o jednolite zezwolenie należy dołączyć:

  1. ważny dokument podróży,
  2. aktualne zdjęcia,
  3. wykazać, że ma się zapewnione miejsce zamieszkania w Polsce,
  4. dokumenty poświadczające posiadanie:
  • ubezpieczenia zdrowotnego,
  • źródła dochodu wraz z umową o pracę lub umowę cywilnoprawną.

Dodatkowym wymogiem w niektórych przypadkach jest informacja starosty o braku możliwości zaspokojenia swoich potrzeb kadrowych na lokalnym rynku pracy.

Zezwolenia na pobyt czasowy i pracę udziela się na czas określony – nie krótszy niż 3 miesiące i nie dłuższy niż 3 lata.

W przypadku zmiany pracodawcy lub warunków zatrudnienia należy wystąpić o nowe zezwolenie.

Oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi

Obywatele takich krajów, jak Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii Rosji lub Ukrainy mogą zostać zatrudnieni na podstawie wystawionego przez pracodawcę oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi. Tego typu dokument składany jest do Urzędu Pracy oraz umożliwia rejestrację w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Zezwala ono na otrzymanie zatrudnienia przez osoby spoza naszego kraju na czas 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy.

Dzięki specustawie Obywatel Ukrainy może podjąć pracę w Polsce, jeżeli jego pobyt w naszym kraju jest legalny i wystarczy wtedy, gdy pracodawca powiadomi powiatowy urząd pracy o takim zatrudnieniu.

-->>  Przyszłość transportu autonomicznego w branży TSL

Świadectwo kierowcy

Kolejną formalnością, którą przewoźnik musi spełnić przy zatrudnianiu cudzoziemców, którzy mają wykonywać przewozy międzynarodowe, jest otrzymanie świadectwa kierowcy wydawanego przez Główny Inspektorat Transportu Drogowego. Potwierdza ono legalność zatrudnienia oraz zgodność z normami dotyczącymi przewozów drogowych kierowcy spoza Unii Europejskiej.

O wydanie świadectwa wnioskuje pracodawca na wniosku SK1, do którego musi dołączyć:

  1. kopia licencji wspólnotowej,
  2. zaświadczenie o zatrudnieniu kierowcy oraz spełnieniu przez kierowcę wymagań (ZZ),
  3. kserokopia dokumentu tożsamości/kopia paszportu,
  4. kserokopia prawa jazdy,
  5. kserokopia dokumentu potwierdzającego ubezpieczenie społeczne kierowcy,
  6. kopia dowodu wniesienia opłaty

Świadectwo wydawane jest na okres maksymalnie 5 lat. Jego oryginał musi mieć przy sobie kierowca, a wypis należy przechowywać w siedzibie firmy.

W razie braku świadectwa kierowcy w trakcie kontroli, trzeba być przygotowanym na karę w wysokości 5 tysięcy złotych. Warto także dodać, że kierowca nie może legitymować się dokumentem wystawionym przez inną firmę przewozową – świadectwo musi być pozyskane od aktualnego pracodawcy.

Nie należy mylić świadectwa kierowcy  ze świadectwem kwalifikacji zawodowych.

Karta kwalifikacji kierowcy

Wykonywanie zawodu wyspecjalizowanego kierowcy w zakresie kategorii C, CE, D oraz DE wiąże się także z wyrobieniem wcześniej wspomnianego prawa jazdy z kodem 95. Regulacja ta, która weszła w życie w 2022 roku, obejmuje nie tylko cudzoziemców, ale także i obywateli naszego kraju.

Gdy kandydat spoza Polski nie posiada takiego dokumentu, zobowiązany jest do wyrobienia karty kwalifikacji kierowcy. Upoważnia ona do wykonywania działań związanych z transportem drogowym na terenie Wspólnoty Europejskiej, jak i poza jej granicami.

Składając wniosek o takie zaświadczenie należy dołączyć nie tylko kopię świadectwa kwalifikacji zawodowej uzyskanego w naszym kraju, ale również orzeczenie lekarskie i psychologiczne związane z możliwością wykonywania tego typu pracy.  Składa się go do właściwego dla miejsca zamieszkania urzędu starosty.

-->>  Co przewoźnik powinien wiedzieć o Konwencji CMR

Profil Kierowcy Zawodowego

Ważną zmianą dotyczącą zatrudniania kierowców zawodowych, która została wprowadzona w kwietniu 2022 roku, jest pozyskanie przez nich indywidualnego numeru PKZ w systemie Profilu Kierowcy Zawodowego. Zawiera on pełen pakiet aktualnych danych dotyczących kwalifikacji zawodowych, doświadczenia, szkoleń czy wyników badań lekarskich danego kierowcy. Kierowca nie uwzględniony w systemie, nie może rozpocząć szkoleń w zakresie kwalifikacji wstępnych, wstępnych przyspieszonych, wstępnych uzupełniających, uzupełniających przyspieszonych, okresowych czy przystąpić do egzaminu.

Profil zakłada się składając wniosek  osobiście w wydziale komunikacji właściwym dla miejsca zamieszkania.

Do wniosku należy dołączyć m.in.:

  1. aktualne zdjęcie,
  2. kserokopię prawo jazdy,
  3. kserokopię paszportu,
  4. orzeczenie potwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy wraz z kopią,
  5. orzeczenie o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy wraz z kopią,
  6. oświadczenie o wykonywaniu przewozu na rzecz firmy z siedzibą na terenie Polski (do szkolenia okresowego) lub zamiaru wykonywania przewozu (do uzyskania odpowiedniej kwalifikacji).

Uzyskany numer PZK jest udostępniany właściwemu ośrodkowi szkolenia, który prowadzi kursy kwalifikacyjne lub szkolenie okresowe, aby uzupełnił dane dotyczące przeprowadzonego kursu i szkolenia dla danej osoby.

W przypadku kierowcy, który uczestniczył w kursie kwalifikacyjnym, profil zostaje udostępniony wojewódzkiemu ośrodkowi ruchu drogowego. Po przeprowadzeniu testu kwalifikacyjnego, profil jest aktualizowany o jego wynik.

Potwierdzenie kwalifikacji zawodowych

Na pogłębiający się kryzys braku zawodowych kierowców składa się wiele czynników. Jednym z nich z pewnością jest długi czas spędzany za kierownicą, konsekwencje zdrowotne wykonywanego zawodu – choroby kręgosłupa, otyłość lub nadciśnienie, a także zwiększający się wiek aktualnie pracujących specjalistów.

Zatrudnianie zawodowych kierowców spoza Unii Europejskiej z pewnością pomogłoby w zapełnieniu luk kadrowych w firmach oferujących przewozy krajowe i międzynarodowe. Ostatnio dużo się mówi o zatrudnianiu kierowców z Kazachstanu, Filipin czy Indonezji.

Procedura pozyskania odpowiednich zezwoleń jest skomplikowana, a dodatkowo może się różnić ze względu na kraj, z którego jest potencjalny kierowca. Przykładem są Filipiny, które wymagają, aby przed zatrudnieniem swojego obywatela w Polsce, firma chcąca go zatrudnić, otrzymała akredytację. Do jej uzyskania potrzebny jest szereg dokumentów. Dodatkowo dokumenty te muszą zostać zalegalizowane – część z nich przez Krajową Izbę Gospodarczą a część przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych.

-->>  Czy przewoźnik musi mieć certyfikat kompetencji zawodowych?

Barierą jest też z pewnością konieczność potwierdzenie kwalifikacji zawodowych cudzoziemca.

Można wystąpić z wnioskiem o uznanie kwalifikacji zawodowych zdobytych w kraju pochodzenia obcokrajowca do Transportowego Dozoru Technicznego w Warszawie. Nie oznacza to jednak, że zostaną one uznane. Urząd może skierować osobę starającą się o uznanie kwalifikacji zawodowych na staż adaptacyjny lub test umiejętności.

Jeżeli kierowca będący obywatelem kraju trzeciego nie występuje o uznanie kwalifikacji zawodowych zdobytych w swoim kraju, musi wziąć udział w kursie kwalifikacyjnym i zdać egzamin państwowy. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 25 marca 2022 r. dopuszcza możliwość obecności tłumacza przysięgłego w trakcie egzaminu osoby, która nie włada językiem polskim w stopniu umożliwiającym przeprowadzenie testu, ale tylko do czasu jego rozpoczęcia.

Testy kwalifikacji wstępnej w zakresie bloku C są już dostępne w języku polskim, rosyjskim, ukraińskim i angielskim. Z pewnością jest to bardzo duże ułatwienie dla osób z innych państw, starających się o potwierdzenie swoich kwalifikacji zawodowych zdobytych w ojczystym kraju.
Czy we wszystkich ośrodkach ruchu drogowego jest taka możliwość? Z tego co się dowiedzieliśmy, to na pewno w Warszawie. W momencie pisania tego tekstu nie mieliśmy jeszcze potwierdzenia z innych ośrodków.

Co dalej z niedoborem kierowców

Skomplikowany i wieloetapowy proces potwierdzenia kompetencji zawodowych i wysokie koszty uzyskania obowiązkowych zaświadczeń pozwalających na prowadzenie samochodów ciężarowych nie ułatwia pozyskanie nowych pracowników z krajów trzecich. Przewiduje się, że braki kierowców w Polsce i innych krajach Europy będzie się nadal pogłębiać.

autor: Paweł Łazarewicz radca prawny w TC Kancelaria Prawna

Przeczytaj jeszcze:

Czy przewoźnik musi mieć certyfikat kompetencji zawodowych?

 Kto odpowiada za szkody w transporcie międzynarodowym