Pakiet Mobilności 2026 – kluczowe zmiany dla branży transportowej
Pakiet Mobilności to jeden z najistotniejszych projektów legislacyjnych Unii Europejskiej w obszarze transportu drogowego. To zbiór regulacji służących ujednoliceniu zasad…
Pakiet Mobilności to jeden z najistotniejszych projektów legislacyjnych Unii Europejskiej w obszarze transportu drogowego. To zbiór regulacji służących ujednoliceniu zasad wykonywania przewozów, poprawie warunków pracy kierowców oraz ograniczeniu nieuczciwej konkurencji. Pierwsze istotne przepisy związane z pakietem wprowadzono w 2020 r., a 1 lipca 2026 r. w życie wejdzie ostatni pakiet zmian. W tym artykule omawiamy najważniejsze z tych już wdrożonych i mających wejść w życie już za kilka miesięcy.
Powstanie Pakietu Mobilności było związane z rosnącymi dysproporcjami w zakresie kosztów pracy i standardów socjalnych, które prowadziły do zjawiska tzw. dumpingu socjalnego. Ustawodawca unijny dążył do stworzenia bardziej przejrzystych i jednolitych zasad funkcjonowania rynku transportowego, przy jednoczesnym zwiększeniu poziomu ochrony kierowców.
Proces wdrażania tych przepisów ma charakter etapowy. Najważniejsze regulacje zaczęły obowiązywać od 20 sierpnia 2020 r., a 1 lipca 2026 r. wdrożony zostanie ostatni pakiet zmian, dotyczący przewozów pojazdami o DMC od 2,5 t do 3,5 t.
Jednym z fundamentów Pakietu Mobilności są zmiany dotyczące organizacji czasu pracy kierowców. Nowe regulacje wprowadzają istotne ograniczenia oraz obowiązki po stronie przedsiębiorstw transportowych, które mają bezpośrednio wpływać na poprawę warunków socjalnych osób wykonujących przewozy.
Zgodnie z nimi, od 20 sierpnia 2020 r. regularny tygodniowy okres odpoczynku, wynoszący co najmniej 45 godzin, nie może być odbierany w kabinie pojazdu. Przewoźnik musi więc zapewnić kierowcy alternatywny nocleg na własny koszt. Naruszenie tego obowiązku podlega sankcjom. W wielu państwach UE kary sięgają nawet od 500 do 1 500 euro na kierowcę, a dodatkowo mogą być nakładane na przedsiębiorstwo (np. we Francji nawet do 30 000 euro).
Od tego samego dnia obowiązuje również wymóg organizowania pracy w taki sposób, aby kierowca mógł wrócić do miejsca zamieszkania lub centrum operacyjnego co najmniej raz na 4 tygodnie. Brak zapewnienia powrotu traktowany jest jako poważne naruszenie przepisów i może skutkować karami administracyjnymi rzędu kilku tysięcy euro oraz wpisem do rejestru naruszeń.
Pakiet Mobilności nie ogranicza się jednak wyłącznie do zaostrzenia wymogów – wprowadza również pewien zakres elastyczności. Przepisy dopuszczają możliwość wykorzystania dwóch następujących po sobie skróconych tygodniowych okresów odpoczynku, pod warunkiem ich późniejszej rekompensaty. Odstępstwa od norm czasu jazdy są możliwe, ale tylko w wyjątkowych sytuacjach, takich jak konieczność powrotu do bazy, o ile nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu. Jeśli przewoźnik naruszy zasady w tym zakresie, w Polsce musi liczyć się z karą do 2 000 zł za każde naruszenie, a w innych krajach UE odpowiednio wyższą.
Kolejnym istotnym obszarem regulacji jest delegowanie kierowców w transporcie międzynarodowym. Przepisy w tym zakresie zaczęły obowiązywać 2 lutego 2022 r. Pakiet Mobilności wprowadza precyzyjne rozróżnienie pomiędzy operacjami, które podlegają zasadom delegowania, a tymi, które są z tego obowiązku wyłączone.
Za delegowanie uznaje się przede wszystkim wykonywanie przewozów kabotażowych oraz operacji typu cross-trade, czyli przewozów pomiędzy państwami innymi niż kraj siedziby przedsiębiorstwa. Odmiennie traktowany jest transport bilateralny, jak również tranzyt, które nie podlegają przepisom o delegowaniu.
Najważniejszym elementem nowych regulacji jest obowiązek stosowania przepisów płacowych państwa przyjmującego. Oznacza to, że kierowcy delegowani powinni otrzymywać wynagrodzenie zgodne z minimalnymi stawkami obowiązującymi w danym kraju, wraz z odpowiednimi dodatkami. W praktyce wymusza to na przedsiębiorcach dostosowanie systemów wynagradzania oraz prowadzenie szczegółowej dokumentacji.
Obsługa formalna delegowania odbywa się za pośrednictwem systemu IMI, który umożliwia zgłaszanie delegowania oraz wymianę informacji pomiędzy organami państw członkowskich. Przewoźnicy zobowiązani są do dokonywania zgłoszeń przed rozpoczęciem przewozu oraz do przechowywania dokumentów na potrzeby ewentualnych kontroli.
Brak prawidłowego rozliczenia wynagrodzenia kierowcy zgodnie z zasadami delegowania może skutkować bardzo wysokimi karami. Przykładowo:
Z kolei za brak zgłoszenia delegacji w systemie IMI lub dokonanie go z błędami w Polsce grozi kara do 5000 zł, a w innych państwach UE nawet do 30 000 euro.
Pakiet Mobilności w istotny sposób modyfikuje również zasady dostępu do rynku transportowego oraz organizacji przewozów. Jedną z najbardziej dyskutowanych zmian jest obowiązek powrotu pojazdu do jednego z centrów operacyjnych przedsiębiorstwa co najmniej raz na osiem tygodni. Celem tej regulacji jest ograniczenie działalności podmiotów, które formalnie zarejestrowane są w jednym państwie, ale faktycznie prowadzą działalność w innym. Ten obowiązek wszedł w życie 21 lutego 2022 r., jednak obecnie nie obowiązuje, ponieważ został uchylony wyrokiem unijnego sądu.
W tym samym dniu zmiany objęły także zasady wykonywania przewozów kabotażowych. Po wykonaniu dopuszczalnej liczby operacji w danym państwie wprowadzono obowiązkowy okres przerwy, tzw. „cooling-off”, trwający cztery dni. W tym czasie przewoźnik nie może realizować kolejnych operacji kabotażowych na terytorium tego samego kraju. Naruszenie przepisów tego zakazu może skutkować karami do 12 000 zł w Polsce, a w pozostałych krajach UE, takich jak Francja czy Niemcy, nawet kilkanaście tysięcy euro.
Od 21 maja 2022 r. nowe regulacje objęły również przewoźników wykonujących transport pojazdami o DMC od 2,5 do 3,5 tony. Brak wymaganej licencji wspólnotowej również grozi karą, w Polsce do 12 000 zł, a w innych państwach UE – znacznie wyższą.
Nieodłącznym elementem Pakietu Mobilności są zmiany technologiczne, w szczególności wprowadzenie obowiązku stosowania tachografów inteligentnych drugiej generacji. Urządzenia te umożliwiają automatyczne rejestrowanie przekroczeń granic oraz bardziej precyzyjne monitorowanie operacji transportowych, co znacząco ułatwia kontrolę przestrzegania przepisów.
Obowiązek stosowania tachografów inteligentnych drugiej generacji wprowadzany jest etapami:
Brak wymaganego tachografu lub manipulacje przy urządzeniu należą do najpoważniejszych naruszeń. Kary mogą wynosić nawet 10 000 zł w Polsce, a np. w Niemczech do 30 000 euro, a ich zakres może objąć dodatkowe konsekwencje, w tym zatrzymanie pojazdy i zakaz dalszej jazdy do chwili uzyskania stosownych uprawnień.
Pakiet Mobilności znacząco zaostrzył system sankcji. Naruszenia mogą prowadzić nie tylko do kar finansowych, ale również do konsekwencji administracyjnych, takich jak utrata dobrej reputacji przewoźnika, zawieszenie lub cofnięcie licencji wspólnotowej oraz zwiększona częstotliwość kontroli.
Zgodnie z przepisami unijnymi najpoważniejsze naruszenia (tzw. „most serious infringements”) mogą zakończyć się wszczęciem postępowania w sprawie utraty uprawnień do wykonywania zawodu przewoźnika drogowego.
Uwzględniając skalę zmian oraz wysokość potencjalnych sankcji, dostosowanie działalności do wymogów Pakietu Mobilności powinno stanowić priorytet dla każdego przedsiębiorcy transportowego.
W praktyce oznacza to konieczność wdrożenia kompleksowych działań compliance – obejmujących zarówno organizację czasu pracy kierowców, prawidłowe rozliczanie delegowania, jak i dostosowanie floty do wymogów technicznych. Szczególnego znaczenia nabiera również bieżące monitorowanie zmian przepisów oraz praktyki organów kontrolnych w poszczególnych państwach członkowskich.
Właściwe przygotowanie przedsiębiorstwa pozwala nie tylko uniknąć dotkliwych kar finansowych, ale również zabezpiecza jego pozycję na wymagającym i silnie regulowanym rynku transportu międzynarodowego.
Od lat pomagamy firmom transportowym i spedycją w sporach z kontrahentami. U nas wszystko załatwisz wygodnie online - koniec z telefonami i mailami. Sprawy Twojej firmy prowadzisz online - w Aplikacji Kancelarii.
Zlecaj sprawy przez
Aplikację kancelarii
Skup się na tym, co najważniejsze - kwestie prawne zostaw nam.
Koniec z telefonami i mailami. Sprawy Twojej firmy prowadzisz online - w Aplikacji Kancelarii.
Odzyskuj pieniądze, zlecaj porady, sprawdzaj szczegóły i pisz wiadomości na czacie.