Dłużnik pozoruje restrukturyzację – co może zrobić wierzyciel?

• Czym jest i jaką rolę pełni Obwieszczenie?
• Jakie są skutki obwieszczenia?
• Jak złożyć wniosek o uchylenie skutków obwieszczenia?
• Podsumowanie pozorowania restrukturyzacji przez dłużnika

Postępowanie restrukturyzacyjne ma służyć poprawie sytuacji finansowej dłużnika, co jednak nie może odbywać się kosztem interesów jego wierzycieli. Sposobem na ochronę ich praw jest możliwość złożenia wniosku o uchylenie skutków obwieszczenia, gdy działania podejmowane w ramach postępowania restrukturyzacyjnego są niezgodne z przepisami prawa lub naruszają interesy wierzycieli. Przykładem tego jest sytuacja, w której wypłacalny dłużnik inicjuje restrukturyzację, by uniknąć egzekucji jego majątku. 

Charakter i funkcja Obwieszczenia

Obecnie najbardziej popularnym i najczęściej wybieranym przez dłużników rodzajem postępowania restrukturyzacyjnego jest postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU). Po zawarciu umowy z dłużnikiem nadzorca układu ma obowiązek sporządzenia spisu wierzytelności, spisu wierzytelności spornych oraz wstępnego planu restrukturyzacyjnego. Dopiero po dokonaniu tych czynności nadzorca układu może dokonać obwieszczenia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych o ustaleniu dnia układowego. Skutki dokonania obwieszczenia o dniu układowym i ochrona przed egzekucją obowiązują przez cztery miesiące.

Skutki obwieszczenia

Obwieszczenie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego pociąga za sobą kilka kluczowych skutków prawnych:

1. Zawieszenie postępowań egzekucyjnych – po obwieszczeniu zawieszone zostają wszystkie postępowania egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowi.

2. Ograniczenie możliwości wszczęcia nowych postępowań egzekucyjnych  –  niemożliwe staje się wszczęcie nowych postępowań egzekucyjnych oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia lub zarządzenia zabezpieczenia roszczenia na majątku dłużnika.

3. Ograniczenie możliwości wypowiedzenia umów – zawieszona zostaje możliwość wypowiedzenia umów kluczowych dla działalności dłużnika, takich jak umowy najmu i dzierżawy lokalu lub nieruchomości, w których dłużnik prowadzi działalność, umowy kredytu, leasingów, poręczeń, ubezpieczeń, licencji, a także umów o podstawowym znaczeniu dla prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika.

Wniosek o uchylenie skutków obwieszczenia

Wierzyciele mają prawo złożyć wniosek o uchylenie skutków obwieszczenia, jeżeli uważają, że otwarcie postępowania o zatwierdzenie układu narusza ich prawa lub może pogorszyć ich sytuację. Taki wniosek jest środkiem ochrony interesów wierzycieli i może być złożony na kilku podstawach.

Na wniosek wierzyciela, dłużnika lub nadzorcy układu sąd może uchylić skutki dokonania obwieszczenia, jeżeli:

1. dłużnik przeszedł restrukturyzację w ciągu ostatnich 10 lat,
2. w ciągu ostatnich 10 lat umorzono postępowanie restrukturyzacyjne prowadzone wobec dłużnika, z wyjątkiem sytuacji, gdy umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego nastąpiło za zgodą rady wierzycieli,
3. prowadzą one do pokrzywdzenia wierzycieli.

Pokrzywdzenie wierzycieli może nastąpić przykładowo w sytuacji, gdy otwarcie postępowania zostało zainicjowane dla pozoru, bo tak naprawdę dłużnik nie jest niewypłacalny, a jego faktycznym celem jest skorzystanie z zawieszenia postępowań egzekucyjnych. Innym przykładem jest otwarcie postępowania dłużnika, który jest w bardzo złej sytuacji finansowej, a restrukturyzacja jest z góry skazana na niepowodzenie. 

Dobrze uzasadniony wniosek spowoduje, że sąd uchyli ochronę dłużnika wynikającą z otwarcia postępowania. To z kolei umożliwi wierzycielowi wznowienie egzekucji komorniczej z majątku dłużnika. Uchylenie skutków obwieszczenia nie wpływa na zdolność dłużnika do dokończenia procedury głosowania, przygotowania wniosku o zatwierdzenie układu i złożenia go do sądu. Uchyleniu podlega tylko zakaz egzekucji i ochrona przed rozwiązywaniem umów.

Wniosek powinien być skierowany do właściwego sądu restrukturyzacyjnego i musi być wniesiony za pomocą systemu teleinformatycznego Krajowego Rejestru Zadłużonych.

Podsumowanie pozorowania restrukturyzacji przez dłużnika

Wniosek o uchylenie skutków obwieszczenia jest skutecznym środkiem ochrony wierzycieli w postępowaniu o zatwierdzenie układu (PZU). Dzięki możliwości złożenia takiego wniosku wierzyciele mogą skutecznie bronić swoich praw i interesów, zapobiegając działaniom, które mogłyby zaszkodzić ich sytuacji finansowej. Dzięki możliwości kontroli sądowej to narzędzie zwiększa transparentność i sprawiedliwość postępowania restrukturyzacyjnego, wspierając stabilność i bezpieczeństwo w relacjach dłużnik-wierzyciel. 

Autor: Paulina Eliasz-Pietrusewicz radca prawny w TC Kancelaria Prawna